Advies Raad van State over Voorjaarsnota 2026: let op evenwichtige verdeling lasten

In dit artikel:

De Raad van State heeft zich uitgesproken over de Voorjaarsnota 2026 die minister Heinen naar de Kamer stuurt; de rapportage bevat ook de reactie van het kabinet-Jetten. Deze Voorjaarsnota, de eerste van het nieuwe kabinet en een uitwerking van het coalitieakkoord "Aan de slag", vormt de opmaat naar de Miljoenennota en beschrijft prioriteiten zoals extra investeringen en middelen voor defensie, gecombineerd met streven naar houdbare overheidsfinanciën.

Belangrijkste bevindingen en adviezen van de Raad:
- Geopolitieke onrust, met name de oorlog in het Midden-Oosten, jaagt de inflatie aan en maakt economische vooruitzichten onzeker. Hogere energie- en grondstofprijzen drukken de koopkracht van huishoudens en verhogen de productiekosten van bedrijven, met risico op lagere winsten en extra inflatiedruk. Dit kan groei remmen en tot beleidsreacties van centrale banken en hogere loonopgaven leiden.
- De voorstellen in de Voorjaarsnota leiden tot een cumulatieve lastenverzwaring van ongeveer €5,8 miljard in 2030. Het grootste deel daarvan valt op (vroegere) arbeid: schijven en heffingskortingen worden niet volledig geïndexeerd, deels om defensie-uitgaven te financieren.
- Een deel van de verdeling van de defensielasten verloopt via hogere Aof‑premies (werkgeversheffingen). De Raad waarschuwt dat dergelijke extra werkgeverslasten kunnen doorwerken in lagere nettolonen, afhankelijk van de loononderhandelingen, en zo de belastingdruk op arbeid ten opzichte van vermogen vergroot. Zo’n relatieve verzwaring kan economische verstoringen geven en het draagvlak voor belastingen ondermijnen.
- De Raad dringt erop aan bij de aangekondigde hervormingsagenda voor inkomstenbelasting expliciet te maken of en hoe de samenhang met belasting op vermogen en vennootschapsbelasting wordt aangepakt (denk aan box 2/3, lage vennootschapsbelastingtarieven, eigen woning en bedrijfsopvolging). Die samenhang blijft nu onduidelijk.
- Verder adviseert de Raad het uitfaseren van ondoelmatige fiscale regelingen met een concreet stappenplan; het kabinet zegt dit te onderschrijven en heeft dit in begrotingsregels verankerd.

Het kabinet heeft toegezegd vóór het einde van 2026 een hervormingsagenda met concrete mijlpalen te presenteren, te beginnen met een herziening van de inkomstenbelasting en stappen in het stelsel van toeslagen en sociale zekerheid. De Raad vraagt daarbij meer duidelijkheid over de beoogde samenhang tussen belasting op arbeid, vermogen en winst.