Arbeidsmigratiebeleid: stand van zaken en te nemen maatregelen
In dit artikel:
Minister Paul (SZW) heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van het Nederlandse arbeidsmigratiebeleid en zijn eerste reactie op het IBO-rapport “Wat werkt voor de toekomst”, het SER-advies “Arbeidsmigratie: Minder waar het kan, beter waar het moet” en het OVV-rapport. Deze adviezen roepen om gerichte keuzes over omvang en samenstelling van arbeidsmigratie en om betere bescherming van arbeidsmigranten; concrete besluitvorming daarover ligt deels bij een volgend kabinet.
Belangrijke punten en maatregelen:
- Huidig kader: Voor arbeidsmigranten buiten EU/EFTA geldt vergunningplicht op grond van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav). De Wav maakt het mogelijk werkvergunningen te verlenen wanneer binnenlandse of EU-aanbod ontbreekt.
- Werkgeversvoorlichting: SER en IBO pleiten voor betere voorlichting en begeleiding van werkgevers over mogelijkheden binnen de Wav. Uitbreiding hiervan kan zonder wetswijziging, maar kost geld; op dit moment zijn daar geen middelen voor vrijgemaakt.
- Kennismigranten: SER wil de kennismigrantenregeling behouden maar oneigenlijk gebruik strenger aanpakken. IBO adviseert selectiever te zijn. Kabinet wil eisen aanscherpen met zorgvuldigheid om negatieve effecten op vestiging en innovatie te voorkomen.
- Flexwerk en schijnzelfstandigheid: Kabinet legt via het arbeidsmarktpakket meer zekerheid voor flexwerkers vast; het wetsvoorstel ‘Meer zekerheid flexwerkers’ ligt nu in de Kamer. Voor uitzendkrachten wordt een wetsvoorstel voorbereid met een maximale inleenperiode van 36 maanden en uitzondering voor vaste uitzendkrachten.
- Bestrijding malafide uitzendbureaus: De Wet toelating terbeschikkingstelling arbeidskrachten (Wtta) is in de Eerste Kamer aangenomen. Voorbereidingen omvatten de oprichting van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU). Voor sectoren met aanhoudende misstanden wordt een in- en uitleenverbod voorbereid; uitwerking vergt circa een jaar.
- Verbeteren arbeidspositie laagbetaalde migranten: Kabinet onderschrijft versterking van positie op werkvloer en in samenleving. Acties omvatten uitvoering van Aanjaagteam-aanbevelingen, verkennen omkering bewijslast bij onderbetaling en SER-voorstel voor rechtsvermoeden minimumloonbetalingen.
- Meld- en vergewisplicht: Wetsvoorstel verplicht uitleners ernstige arbeidsongevallen te melden en te controleren of werkplekken weer veilig zijn; beoogde inwerkingtreding is 1 juli 2027.
- Handhaving en boetes: Kabinet verhoogt boetes voor overtredingen van arbeidswetten en indexeert deze jaarlijks; onderzoek naar koppeling van boetes aan bedrijfsomzet volgt, Kamer wordt in Q1 2026 geïnformeerd.
- Taal, integratie en nieuwkomers: Aandacht voor beter taalonderwijs (met werkgevers en gemeenten) en loopbaanontwikkeling voor arbeidskrachten die langer dan een jaar blijven. UWV moet tewerkstellingsvergunningen voor asielzoekers binnen twee weken behandelen; startbanen voor statushouders worden actief bevorderd met extra middelen.
- Productiviteit: Om investeringsprikkels en productiviteitsgroei te verbeteren presenteert het kabinet een productiviteitsagenda en richt in de eerste helft van 2026 een Productiviteitsraad op.
Algemene noot: veel aanbevelingen kunnen stap voor stap worden uitgevoerd, maar sommige grote keuzes (bijv. omvang arbeidsmigratie en looncriteria) vragen politieke afwegingen die mogelijk door een volgend kabinet moeten worden gemaakt. Het kabinet benadrukt dat bestrijding van misstanden en behoud van aantrekkelijk vestigings- en innovatieklimaat tegelijk gehandhaafd moeten worden.