Cao-afspraken over preventie 2025: psychosociale arbeidsbelasting en meer

In dit artikel:

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) brengt elke drie jaar in kaart welke afspraken over preventie en verzuimaanpak in cao’s zijn vastgelegd. Voor de start van het meest recente onderzoek werd een quickscan gemaakt van 85 principeakkoorden die tussen 2024 en half december 2025 zijn afgesloten. Het doel is zicht te krijgen op hoe sociale partners thema’s als psychosociale arbeidsbelasting, ongewenste omgangsvormen en werkdruk reguleren en daarmee ziekteverzuim proberen te voorkomen.

Algemene preventiedoelstellingen — zoals het bieden van veilige arbeidsomstandigheden en zorgvuldig arbobeleid — komen in ruim twee derde van de onderzochte cao’s voor (van toepassing op 63% van de werknemers). Specifiek staat in 114 cao’s (77% van de werknemers) een afspraak over psychosociale arbeidsbelasting; die afspraken bestrijken vooral ongewenste omgangsvormen, sociale veiligheid en werkdruk. Ongewenste omgangsvormen — in bredere zin, maar ook seksueel getinte intimidatie, agressie/geweld, pesten en discriminatie — worden in bijna tweederde van de cao’s geregeld (van toepassing op 68% van werknemers).

Aandacht voor sociale veiligheid neemt toe: 20 cao’s dekken dit onderwerp (24% van de werknemers). Werkdruk komt in 76 cao’s aan de orde (53% van werknemers) en wordt vooral aangepakt door het bespreekbaar maken binnen de werkrelatie — tussen medewerker en leidinggevende, in teamoverleg, met medezeggenschap of tussen sociale partners.

Werk-privébalans staat in 64 cao’s (43% van werknemers), meestal gericht op invloed van werknemers op werktijden en het mogelijk maken van maatwerkafspraken. Vooruitlopend op mogelijke wetgeving over het recht op onbereikbaarheid zijn daarover afspraken gevonden in 23 cao’s (33% van werknemers). Thema’s als overgangs- en menstruatieklachten beginnen ook in cao’s op te duiken: dertien cao’s (20% van werknemers) bevatten daarover afspraken, met vijf nieuwe vermeld in principeakkoorden. Risico’s van nachtdiensten, gezond roosteren en leeftijdsontheffingen voor ploegendienst komen in een beperkter aantal cao’s terug (respectievelijk 7 cao’s / 3% werknemers; 15 cao’s / 13% werknemers; 39 cao’s / 44% werknemers).

Kortom: cao’s tonen steeds meer concrete afspraken over psychosociale risico’s en werkorganisatie, met variërende dekking over sectoren en werknemersgroepen. Deze ontwikkelingen weerspiegelen zowel maatschappelijke aandacht voor sociale veiligheid als anticipatie op nieuwe wetgeving.