Handhaving door Belastingdienst en nalevingstekort verkleinen

In dit artikel:

Veel burgers en ondernemers willen hun fiscale verplichtingen nakomen, maar raken de weg kwijt door uitzonderingen, drempelbedragen, aftrekposten en ingewikkelde regelgeving. Staatssecretaris Eerenberg van Financiën werkt daarom aan een plan om het nalevingstekort structureel te verkleinen. De Belastingdienst moet daarbij vooral voorkomen dat fouten ontstaan, terwijl fraude en bewust ontduiken streng worden aangepakt.

Het nalevingstekort omvat belasting die bewust of onbewust niet wordt aangegeven. Volgens de meest recente schattingen bedraagt het tekort bij particulieren 159 miljoen euro, oftewel 0,2 procent. Bij mkb-ondernemingen gaat het om 5,186 miljard euro, 5,5 procent van de verschuldigde belasting. De Belastingdienst corrigeert jaarlijks een aanzienlijk deel daarvan; in 2025 ging het om 122 miljoen euro bij particulieren en 1,9 miljard euro bij het mkb. De werkelijke gemiste opbrengst ligt daardoor lager. Bij grote ondernemingen zijn de correcties gemiddeld klein en is de naleving over het algemeen hoog.

Onderzoek wijst erop dat de meeste afwijkingen niet door opzet ontstaan. Bij particulieren spelen vooral gebrek aan kennis en slordigheden een rol. Bij het mkb komen fouten voort uit gebrekkige administratie, complexe regels en verschillende interpretaties. Daarom zijn eenvoudige wetgeving, betere digitale en persoonlijke dienstverlening en tijdige ondersteuning belangrijker dan uitsluitend achteraf controleren.

De Belastingdienst test nieuwe wetgeving vooraf op uitvoerbaarheid en verzamelt via onder meer de Stand van de uitvoering signalen over knelpunten. Ook probeert de dienst fouten te voorkomen met de Vooraf ingevulde Aangifte en het programma Vanzelf Goed, dat onder meer via pilots met fiscaal dienstverleners en softwareleveranciers de kwaliteit van aangiften wil verbeteren. Eenvoudigere betaalprocessen en sneller passende hulp moeten betalingsproblemen beperken.

Eerenberg benadrukt dat het nalevingstekort afhangt van het hele belastingstelsel en ook van maatschappelijke ontwikkelingen en vertrouwen in overheid en politiek. Nederland heeft internationaal gezien al een relatief laag tekort, waardoor verdere vermindering niet snel of eenvoudig zal gaan. Gerichte handhaving tegen fraude blijft daarom nodig naast eenvoudiger regels en betere ondersteuning.