Hoe ga je om met verlofregelingen in de Wet arbeid en zorg?
In dit artikel:
De Wet arbeid en zorg (WAZO), van kracht sinds 2001, regelt in Nederland welke verlofvormen en uitkeringen werknemers krijgen wanneer werk en zorgtaken samenkomen. Joyce Paashuis, juridisch adviseur sociale zekerheid bij Fiscount, waarschuwt dat de wet veel praktische valkuilen kent waardoor HR‑medewerkers en salarisadministrateurs regelmatig verkeerde beslissingen nemen — met financiële nadelen voor zowel werkgever als werknemer tot gevolg.
Belangrijke punten:
- Welke verlofsoorten: de WAZO omvat onder meer zwangerschapsverlof, geboorteverlof (inclusief aanvullend geboorteverlof), ouderschapsverlof, adoptie‑ en pleegzorgverlof en kort- en langdurend zorgverlof. De regels en uitzonderingen per verlofsoort verschillen sterk.
- Vergoeding en loondoorbetaling: bij kortdurend zorgverlof is de werkgever minimaal 70% van het loon verschuldigd (tenzij cao of arbeidsovereenkomst anders bepaalt). Langdurend zorgverlof is in principe onbetaald. Voor zwangerschapsverlof, betaald ouderschapsverlof, adoptie/pleegzorgverlof en aanvullend geboorteverlof kan de werkgever een uitkering bij UWV aanvragen; meestal loopt de loonbetaling door en vergoedt UWV de werkgever.
- Misverstanden veroorzaken onnodige kosten: werkgevers handelen soms op gevoel (bijvoorbeeld bij overlijden van de moeder of ziekte van een kind) door werknemers ziek te melden of verlof te geven, terwijl UWV in veel gevallen (tot circa tien weken) volledige compensatie kan bieden. Met een ziekenhuisverklaring kan een bevallingsverlof automatisch worden verlengd en zo werkgeverskosten verminderen.
- Dagloonberekening is complex: UWV berekent de uitkering op basis van het sociaal verzekeringsloon (sv‑loon) uit een specifieke referteperiode. Ziekte of verlof tijdens die referteperiode mag normaal gesproken niet leiden tot een verlaagd dagloon; dan moet UWV een vervangend loonaangiftetijdvak gebruiken. In de praktijk gaat dit echter vaak fout, wat leidt tot te lage uitkeringen.
- Variabele beloning (overwerk, toeslagen, bonussen) vormt een extra valkuil: als deze in de referteperiode zijn opgebouwd maar pas later uitbetaald, kunnen ze buiten de berekening blijven, waardoor het dagloon kunstmatig laag wordt. Hoewel de Centrale Raad van Beroep uitspraken heeft gedaan over de verwerking van bonussen en provisies, blijft toepassing in de praktijk foutgevoelig.
Paashuis benadrukt dat de WAZO in de praktijk weinig concrete handvatten biedt en dat kennis van jurisprudentie en praktijkvoorbeelden essentieel is om juiste keuzes te maken en onnodige kosten te voorkomen. Zij verzorgt opleidingen voor HR, managers en salarisprofessionals om hen beter toe te rusten bij complexe verlofaanvragen en bij bezwaar tegen UWV‑beslissingen. Er bestaat ook een praktische cursus ‘WAZO – verlofvormen’ die dieper ingaat op rechten, plichten en dagloonberekening.