Kritisch op Zelfstandigenwet: is deze wet wel nodig en wat zijn de knelpunten?

In dit artikel:

De Zelfstandigenwet is ter internetconsultatie voorgelegd; reageren kon tot en met 29 oktober 2026. Het kabinet wil de wet in januari 2028 laten ingaan. Het voorstel introduceert een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. Wie aan beide voldoet, zou in beginsel buiten een arbeidsovereenkomst vallen en als zelfstandige kunnen werken. Daarmee wil het kabinet vooraf duidelijkheid bieden en een ‘veilige haven’ creëren voor zelfstandigen en opdrachtgevers, en schijnzelfstandigheid tegengaan.

De vakbonden CNV, FNV en VCP wijzen het voorstel echter af. Volgens hen is onvoldoende aangetoond dat ingrijpende wijzigingen van het arbeidsrecht nodig zijn. Zij vrezen dat groepen werkenden via lagere regelgeving bij voorbaat van arbeidsrechtelijke bescherming worden uitgesloten. Ook vinden de bonden de twee toetsen mogelijk onvoldoende zwaarwegend. Zij pleiten ervoor het handhavingsmoratorium te beëindigen en de bestaande aanpak tegen schijnzelfstandigheid voort te zetten, omdat een nieuwe wet positieve ontwikkelingen in sectoren kan verstoren.

Het Register Belastingadviseurs (RB) steunt de doelen, maar ziet grote knelpunten. De wet sluit volgens het RB onvoldoende aan op de fiscale beoordeling van ondernemerschap. Daardoor kan iemand arbeidsrechtelijk zelfstandige zijn, maar fiscaal niet, of omgekeerd. Ook worden opdrachtgevers volgens het RB onvoldoende beschermd wanneer een opdrachtnemer onjuiste informatie verstrekt; zij kunnen dan alsnog naheffingen, premies en boetes krijgen.

Verder kunnen fictieve dienstbetrekkingen in de loonheffingen blijven gelden, zelfs binnen de voorgestelde veilige haven. Het RB wil daarom onder meer de loonbelasting, werknemersverzekeringen en Zorgverzekeringswet aanpassen. Ook vraagt het om duidelijkere regels voor grensoverschrijdende opdrachten. Het is nog onbekend welke wijzigingen het kabinet naar aanleiding van de consultatie doorvoert. Als de invoering in 2028 doorgaat, moet het wetsvoorstel in 2027 bij de Tweede Kamer worden ingediend.