Leven lang ontwikkelen - werkgever investeert vooral in scholing noodzakelijk voor functie
In dit artikel:
Minister Paul van SZW heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van Leven Lang Ontwikkelen (LLO), het beleid om de Nederlandse arbeidsmarkt toekomstbestendig te houden. Nederland heeft gemiddeld een hoog opleidingsniveau en behoort tot de koplopers in Europa qua scholingsdeelname, maar deelname is ongelijk verdeeld: vooral jonge hbo-/wo-opgeleiden in grote organisaties volgen cursussen. Werkenden volgen veel vaker scholing dan niet-werkenden (ruim de helft versus circa 20% tussen 2004–2024). Juist groepen die het meest baat hebben bij omscholing en ontwikkeling doen het minst mee.
De scholing is doorgaans kortdurend en gericht op de huidige functie; overstappen naar een andere baan of sector komt weinig voor. Werkgevers spelen een grote rol: zij hebben een wettelijke plicht werknemers te scholen, financieren ongeveer vier van de vijf cursussen en richten zich vooral op behoud van bestaande arbeidsrelaties. Dat maakt scholing minder toegankelijk voor mensen zonder vast contract en remt omscholing tussen sectoren af.
Collectieve afspraken via cao’s en sectorfondsen faciliteren LLO voor veel van de circa 6 miljoen werkenden, maar de dekking verschilt sterk per sector en fonds. Sectorfondsen financieren vooral korte trainingen en richten zich vooral op werving en ontwikkeling binnen de sector; omscholing naar andere sectoren blijft beperkt. In het mkb komt leren en ontwikkelen minder vanzelfsprekend tot stand door tijdsgebrek, capaciteitstekorten, gebrek aan kennis en geld — verergerd door de krappe arbeidsmarkt. Individuen noemen daarnaast diverse drempels om mee te doen aan LLO.
Het beleid is gedeeld tussen de ministeries SZW, OCW en EZ. Het kabinet onderzoekt een persoonlijke leerrekening om financiële mogelijkheden en eigenaarschap inzichtelijk te maken en leren beter toegankelijk en overdraagbaar te maken. Er zijn nog geen extra middelen beschikbaar en technische keuzes maken snelle invoering complex. Om de economie veerkrachtig te houden is hogere en meer gerichte deelname aan LLO de komende jaren nodig, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen en omscholing tussen sectoren.