Verplichtstelling pensioenfondsen: risico's en regie

In dit artikel:

Werkgevers worden regelmatig geconfronteerd met een verplichte aansluiting bij een bedrijfstakpensioenfonds, vaak onverwacht en met ingrijpende financiële en administratieve gevolgen. Pensioenadviseur Ron Mulder (Alpina) waarschuwt dat veranderingen zoals een aangepaste SBI‑code, fusies, overnames of bedrijfsopsplitsingen ertoe kunnen leiden dat de feitelijke werkzaamheden van een onderneming binnen de werkingssfeer van een fonds vallen — en daarmee meebepalen of deelname verplicht is. De wettelijke basis is de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000.

Elk fonds legt in een verplichtstellingsbeschikking vast welke bedrijven onder zijn werkingssfeer vallen. Veel fondsen toetsen op basis van de feitelijke werkzaamheden en het hoofdzakelijkheidscriterium (activiteiten die meer dan 50% van de bedrijfsvoering vormen), maar sommige fondsbeoordelingen zijn gebaseerd op omzettoerekening, aantal uren of een afdelingscriterium. Bekende voorbeelden van bedrijfstakfondsen zijn BPF Bouw, PME, ABP en PFZW; daarnaast zijn er beroepspensioenen voor vrije beroepsbeoefenaars zoals huisartsen en tandartsen.

Als het onduidelijk is of een onderneming verplicht is aan te sluiten, verdient een werkingssfeeranalyse de voorkeur. Die brengt helderheid over of en sinds wanneer deelname vereist is. Mulder noemt een praktijkvoorbeeld van een bedrijf met een verzekerde pensioenregeling dat na zo’n analyse ontdekte dat het al jaren verplicht had moeten deelnemen — met zeer forse financiële consequenties. Naast een werkingssfeeranalyse kan een impactanalyse inzicht geven in de effecten van verplichte aansluiting: verschil in type regeling, eigen bijdrage, pensioengevend salaris, franchise en gevolgen voor ouderdoms-, partner‑ en wezenpensioen.

HR‑ en salarisadviseurs spelen een sleutelrol bij signalering, administratieve uitvoering en adviseren, maar de juridische eindverantwoordelijkheid ligt bij de werkgever zelf. Bij onduidelijkheid is het verstandig een externe specialist in te schakelen. Mulder verzorgt opleidingen over verplichtstelling waarin actuele wet‑ en regelgeving, relevante jurisprudentie en praktijkcases aan bod komen; Salaris Vanmorgen organiseert samen met hem een cursus om adviseurs beter te laten herkennen wanneer verplichtstelling speelt en hoe zij klanten kunnen begeleiden.