Waarom verhoging Aof-premie, dit leidt tot lagere lonen

In dit artikel:

De Tweede Kamer zet vraagtekens bij de verhoging van de premie voor het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof) in 2027. De gemiddelde premie stijgt volgens de huidige raming van 7,36% naar 7,76%, een toename van 0,40 procentpunt. In 2028 zou de premie gemiddeld 7,83% bedragen.

De stijging komt niet alleen door het groeiende aantal arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, maar vooral door afspraken uit het coalitieakkoord. De zogenoemde vrijheidsbijdrage voor werkgevers wordt via de Aof-premie geïnd en moet structureel 1,7 miljard euro opleveren, waarvan 1,5 miljard in 2027. Tegelijkertijd zou het verplichte eigen risico in de zorg vanaf 2027 worden verhoogd, waardoor zorgpremies zouden dalen en werkgevers via de Aof-premie zouden worden gecompenseerd. Omdat die verhoging van het eigen risico in de augustusbesluitvorming voorlopig niet doorgaat, vraagt ChristenUnie-Kamerlid Grinwis waarom de daaraan gekoppelde Aof-verhoging niet met 196,3 miljoen euro, oftewel 0,05 procentpunt, is teruggedraaid.

Het kabinet erkent dat werkgevers de premie aanvankelijk betalen, maar dat de hogere loonkosten op termijn kunnen leiden tot lagere loonstijgingen. Het CPB schat dat ongeveer driekwart van een premieverhoging uiteindelijk bij werknemers terechtkomt, al verschilt dit per sector en bedrijf. Kamerleden van de ChristenUnie en SP vrezen daarom dat vooral werkenden de vrijheidsbijdrage dragen, terwijl het kabinet spreekt van een evenwichtige verdeling tussen bedrijven en burgers. VVD-Kamerlid Van Eijk wijst daarnaast op het volgens haar evenwichtige koopkrachtbeeld.

Ook de parlementaire controle leidt tot kritiek. De Aof-premie maakt formeel geen deel uit van het Belastingplan; de percentages worden jaarlijks bij ministeriële regeling vastgesteld. Het kabinet stelt echter dat de Kamer niet buitenspel wordt gezet, omdat de premies en de fondsen onderdeel zijn van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het inkomstenkader en de Miljoenennota. Grinwis betwist dit en noemt het gebruik van een werknemersverzekeringspremie voor andere uitgaven juridisch en principieel problematisch. Een onafhankelijke analyse hierover wordt binnenkort aan de Kamer aangeboden.