Werk en mantelzorg, vereenvoudiging verlofstelsel en SER-advies

In dit artikel:

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) beantwoordt vragen over de groeiende combinatie van werk en intensieve mantelzorg. Door vergrijzing en het langer zelfstandig wonen zullen meer werkenden voor een naaste moeten zorgen. Volgens het SCP steeg het aandeel mantelzorgers dat werk en zorg combineert van 73 procent in 2014 naar 80 procent in 2024. In dezelfde periode nam het aandeel mensen dat mantelzorg verleent toe van 33 naar 39 procent; in 2024 waren dat 5,5 miljoen mensen.

De SER schat dat mantelzorg samenhangt met 18 procent van het totale ziekteverzuim. Exacte cijfers over uitval of minder werken door mantelzorg ontbreken, omdat dit niet wordt geregistreerd. Wel blijkt uit CBS-cijfers dat 807.000 werknemers in 2023 te maken hadden met een langdurige zorgsituatie. Van de 243.000 werknemers die daarbij zelf zorg verleenden en hun werk aanpasten, gingen 42.000 minder uren werken en stopten 14.000 tijdelijk.

De overheid stimuleert mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid via de Stichting Werk en Mantelzorg, werkgeversprogramma’s en een handreiking van de Stichting van de Arbeid. Werknemers kunnen bovendien op grond van de Wet flexibel werken vragen om andere werktijden, arbeidsduur of een aangepaste werkplek. Een wetsvoorstel moet het huidige kortdurende en langdurende zorgverlof samenvoegen tot één regeling van acht weken, waarvan twee weken voor 70 procent betaald. Het verlof zou ook inzetbaar worden voor de noodzakelijke zorg aan een zieke of hulpbehoevende naaste en voor een levensbedreigend zieke naaste. Het voorstel was tot 10 augustus 2026 in internetconsultatie; het kabinet wil het voor het einde van het jaar naar de Tweede Kamer sturen.

De SER vindt de huidige regelingen onvoldoende voor langdurige, intensieve mantelzorg en adviseert een publiek gefinancierde verlofregeling met 70 procent loondoorbetaling. Vijlbrief reageert hier in het najaar op. Daarbij bespreekt hij ook hoe werkgevers beter kunnen worden geïnformeerd en hoe mantelzorgvriendelijke afspraken in cao’s en op de werkvloer kunnen worden gestimuleerd.