Wetsvoorstel basisverzekering arbeidsongeschikte zelfstandigen ligt er

In dit artikel:

Minister Carola Schouten? No — het wetsvoorstel komt van minister Aditya (Ad) Aartsen van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: hij stuurt de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (Wet baz) naar de Kamer. Het plan introduceert een verplichte verzekering voor zelfstandigen (IB-ondernemers, met of zonder personeel) tegen inkomensverlies bij arbeidsongeschiktheid, met als doel zelfstandigen een adequaat inkomen te garanderen en de positie ten opzichte van werknemers (die onder de WIA vallen) te egaliseren.

Kernpunten van de regeling
- Verplichting en keuzemogelijkheid: zelfstandigen zijn verplicht verzekerd via de publieke verzekering, maar kunnen kiezen voor een private verzekering (opt-out). De publieke variant kent een acceptatieplicht; private aanbieders hoeven niet verplicht acceptatie te bieden. Zo ontstaat een duaal stelsel dat universele dekking combineert met beperkte keuzevrijheid.
- Wie valt onder de regeling: de zelfstandige ondernemer volgens de Wet IB 2001, zowel zonder als met personeel — daarmee raakt de regeling de meeste zzp’ers en andere ondernemers.
- Uitkeringsopzet: de uitkeringsgrondslag is gemaximeerd op 142,86% van het wettelijk minimumloon, wat resulteert in een maximale uitkering ter hoogte van 100% van dat minimumloon. Er wordt geen vakantiebijslag in de uitkering verwerkt.
- Uitvoering en dienstverlening: UWV beoordeelt aanspraken, betaalt uitkeringen en biedt re-integratiediensten. De Belastingdienst int de premie via een aparte aanslag, waardoor ondernemers drie aanslagen ontvangen (inkomensheffing, Zvw-bijdrage en de premie voor deze verzekering).
- Premiegrondslag en -berekening: premieheffing baseert zich op de belastbare winst uit onderneming, met dezelfde maximumgrondslag als de uitkering. Er geldt een premievrije voet voor ondernemers die naast winst ook SV-loon hebben. Het premiepercentage is uniform voor alle verzekerden; UWV stelt dit jaarlijks vooraf vast.
- Fiscale behandeling: premies voor de publieke verzekering worden fiscaal aftrekbaar als uitgaven voor inkomensvoorzieningen, maar niet aftrekbaar van de winst om dubbele aftrek te voorkomen. Uitkeringen worden onderworpen aan loonheffing, gelijk aan de behandeling van private regelingen.

Tijdpad en uitvoeringsrisico’s
Het kabinet signaleerde eerder dat uitvoering niet snel kan beginnen: realistische aanvangsdata liggen volgens eerdere inschattingen tussen 2027 en 2029, mede afhankelijk van ontwerpkeuzes en de uitvoeringscapaciteit van UWV en Belastingdienst. Complexiteit en benodigde opbouw van uitvoeringstaken bepalen uiteindelijk het moment van inwerkingtreding.

Context
De maatregel speelt in op langdurige discussie over sociale zekerheid voor zzp’ers: het beoogt schokken in inkomen bij arbeidsongeschiktheid op te vangen en marktverschillen tussen arbeidsposten te verkleinen, terwijl het ruimte laat voor particuliere marktoplossingen binnen kaders van publiek toezicht.