Wetsvoorstel loontransparantie: verbod vragen naar salaris, recht op informatie, loonrapportage

In dit artikel:

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de Tweede Kamer antwoorden gestuurd over het wetsvoorstel waarmee de Europese richtlijn loontransparantie wordt uitgevoerd. De maatregelen moeten gelijk loon voor mannen en vrouwen bij gelijk of gelijkwaardig werk beter afdwingbaar maken. Volgens het kabinet blijven ongerechtvaardigde loonverschillen vaak onopgemerkt of moeilijk te bewijzen zolang werknemers en werkgevers weinig inzicht hebben in loonstructuren.

Het wetsvoorstel verplicht werkgevers om sollicitanten vóór de loononderhandelingen te informeren over het salaris of de salarisbandbreedte van een functie. Werkgevers mogen niet vragen naar het huidige of eerdere salaris van een sollicitant. Die mag weigeren deze informatie te geven zonder daarvan nadeel te ondervinden. Zo moet worden voorkomen dat bestaande loonverschillen automatisch worden meegenomen naar een nieuwe baan.

Werknemers krijgen jaarlijks informatie over hun recht op looninformatie. Op verzoek kunnen zij hun eigen loon vergelijken met de gemiddelde, naar geslacht uitgesplitste beloning van werknemers die gelijk of gelijkwaardig werk doen. Werkgevers moeten kunnen uitleggen welke objectieve en genderneutrale redenen eventuele verschillen hebben. Werknemers worden beschermd tegen nadelige behandeling nadat zij informatie hebben opgevraagd. In een procedure hoeft een werknemer daardoor niet eerst uitgebreid bewijs van een vermoeden van ongelijke beloning te leveren; de werkgever moet aantonen dat het gelijkloonbeginsel is nageleefd.

Werkgevers moeten daarvoor beschikken over een objectief systeem voor functiewaardering en -indeling. De werknemersvertegenwoordiging moet instemmen met de indeling in categorieën van gelijk of gelijkwaardig werk. Bestaande functiebeschrijvingen, salarisschalen, systemen en cao-afspraken kunnen hiervoor worden gebruikt. Werkgevers met minder dan vijftig werknemers worden vrijgesteld van de verplichting om de criteria voor loonontwikkeling openbaar te maken.

Werkgevers met minstens honderd werknemers moeten periodiek rapporteren over loonverschillen. Werkgevers met 150 of meer werknemers rapporteren uiterlijk op 7 juni 2028 voor het eerst over kalenderjaar 2027. Werkgevers met 100 tot en met 149 werknemers beginnen in 2031. Bedrijven met minstens 250 werknemers rapporteren jaarlijks; werkgevers met 100 tot en met 249 werknemers eens per drie jaar. De rapportages worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande salarisadministratie en loonaangifte, met gestandaardiseerde definities en een verplicht sjabloon. Softwareleveranciers werken aan geautomatiseerde ondersteuning.

Bij de rapportages en informatieverstrekking worden onder meer geslacht, functiecategorie, loonschaal, salaris en variabele beloning betrokken. De verwerking moet voldoen aan de AVG en de gegevens mogen uitsluitend worden gebruikt voor de toepassing van het recht op gelijk loon. Bij kleine groepen kan informatie tot individuele werknemers herleidbaar zijn; het wetsvoorstel probeert daarom een balans te vinden tussen effectieve rechtsbescherming en privacy. Voor uitzendkrachten leveren inleners de benodigde informatie aan uitleners, die vervolgens de werknemer informeren.

Als ongerechtvaardigde verschillen worden vastgesteld, kan herstel bestaan uit salarisverhoging, nabetaling, correctie van bonussen, toeslagen of pensioenopbouw en aanpassing van salarisschalen of functiewaardering. Werkgevers moeten ook de onderliggende oorzaken aanpakken. De werking van de wet wordt gemonitord aan de hand van onder meer loonverschillen, informatieverzoeken, rapportages en rechtszaken.

De Europese implementatiedeadline van 7 juni 2026 wordt niet gehaald, omdat meer tijd nodig bleek om de regels zorgvuldig in het Nederlandse stelsel in te passen. Het kabinet streeft naar inwerkingtreding op 1 januari 2027. Het benadrukt dat transparantie geen doel op zichzelf is, maar een middel om gelijk loon daadwerkelijk te waarborgen zonder werkgevers met verdergaande nationale verplichtingen dan de richtlijn belast.