Zieke werknemers, re-integratie en rol bedrijfsarts: antwoord op vragen

In dit artikel:

Minister Paul (SZW) heeft Kamervragen beantwoord naar aanleiding van berichten over ziekmeldingen en re-integratie. Hij schetst welke prikkels en regels in Nederland gelden om werknemers bij ziekte terug te laten keren naar werk, welke rol de bedrijfsarts heeft, en welke knelpunten het stelsel kent.

Belangrijkste regels en prikkels
- Werkgevers zijn wettelijk verplicht twee jaar lang (minimaal) 70% loon door te betalen en actief te werken aan re-integratie; cao-afspraken kunnen dit aanvullen tot 100%. Deze loondoorbetaling en de re-integratieverplichting zijn bedoeld als prikkel voor zowel werkgever als werknemer om werkhervatting te bevorderen.
- Als iemand na twee jaar in de WIA terechtkomt, kan de (oud-)werkgever tot maximaal tien jaar financieel bijgedragen worden aan de uitkering. Wanneer arbeidsvermogen resteert, bestaan er prikkels voor werknemers om weer te werken.
- Bij twijfel over een ziekmelding kan de werkgever de bedrijfsarts om een medische inschatting vragen; de bedrijfsarts stelt bij (potentieel) langdurig verzuim een probleemanalyse op (uiterlijk week 6) en formuliert samen met werkgever en werknemer een plan van aanpak uiterlijk in week 8 (Wet verbetering poortwachter).

Cijfers en oorzaken
- TNO meldt dat circa 8% van het ziekteverzuim voortkomt uit psychische klachten; werkdruk is de belangrijkste werkgerelateerde oorzaak van verzuim door psychische problemen.
- De toename van WIA-instroom sinds 2006 is deels te verklaren door demografische ontwikkelingen: ongeveer de helft van de stijging tot 2024 komt door langer doorwerken van oudere werknemers (dubbele vergrijzing).

Handhaving en mogelijkheden bij niet-meewerken
- Werkgevers hebben instrumenten bij onvoldoende re-integratie-inspanningen: waarschuwing, opschorting of stopzetting van loon en – in ernstige gevallen – ontslag. Voor ontslag is vaak een deskundigenoordeel van UWV nodig. UWV kan ook loonsancties opleggen; zulke sancties wegens verwijtbaar gedrag van werknemers zijn echter zeldzaam (0,6% van de loonsancties in 2022–2024).

Stelsel, preventie en privacy
- Het kabinet zet in op preventie en duurzame inzetbaarheid (Arbovisie 2040 met missie 'zero death' en landelijke preventieafspraken). Werkgevers moeten een contract hebben met een gecertificeerde arbodienst of BIG-geregistreerde bedrijfsarts.
- Gegevens over ziekte zijn bijzondere, privacygevoelige persoonsgegevens; werkgevers mogen alleen noodzakelijke informatie vastleggen en delen.

Beleid en voortgang
- De regering beschikt niet over centrale cijfers over mogelijk misbruik van ziekmeldingen en ziet weinig meerwaarde in zo’n registratie vanwege privacy en administratieve lasten.
- Het kabinet werkt aan wetsvoorstellen om werkgevers te ontlasten bij loondoorbetaling en heeft daarnaast maatregelen genomen om het tijdelijke kwijtscheldbeleid voor WIA-voorschotten structureel te maken; een wetsvoorstel hierover wordt naar verwachting vóór de zomer aan de Tweede Kamer aangeboden.